Cách các võ sĩ MMA cắt cân thần tốc không phải là ma thuật, mà là một khoa học tàn khốc, một quá trình ép xác đến tận cùng giới hạn sinh tồn của con người. Nhiều anh em chỉ thấy một võ sĩ hốc hác như bộ xương trên bàn cân vào thứ Sáu, rồi bỗng “lột xác” thành một con quái vật cơ bắp cuồn cuộn vào đêm thứ Bảy. Quá trình ép cân trong fight week này là một trong những khía cạnh khắc nghiệt và gây tranh cãi nhất của võ thuật tổng hợp, nơi mà trận chiến thực sự bắt đầu từ rất lâu trước khi tiếng chuông khai cuộc vang lên.
Cắt cân trong MMA: Khoa học hay “ma thuật” đen?
Nói thẳng ra, đây là một môn khoa học thể thao được đẩy đến mức cực đoan. Nó không phải là giảm mỡ theo kiểu ăn kiêng thông thường mà là quá trình rút tối đa lượng nước và chất thải ra khỏi cơ thể trong thời gian ngắn nhất có thể.
Tại sao phải ép cân đến mức cực đoan?
Lý do đơn giản là để có lợi thế về thể chất. Một võ sĩ thi đấu ở hạng 70kg (Lightweight) có thể có trọng lượng tự nhiên là 80-85kg. Bằng cách cắt xuống 70kg để qua buổi cân thử (weigh-in), họ có thể tái cấp nước và dinh dưỡng để bước vào trận đấu với trọng lượng gần 80kg. Điều này có nghĩa là họ sẽ to hơn, khỏe hơn, và có lực đấm mạnh hơn đối thủ giữ cân tự nhiên ở mức 70kg. Trong một môn thể thao mà một cú đấm có thể thay đổi tất cả, lợi thế này là cực lớn.
Giai đoạn 1: Điều chỉnh dinh dưỡng cả tháng trời
Quá trình này không bắt đầu trong tuần thi đấu. Nó bắt đầu từ 4-6 tuần trước đó. Các võ sĩ sẽ bước vào một chế độ ăn uống cực kỳ nghiêm ngặt, gần như loại bỏ hoàn toàn đường, tinh bột xấu, và chất béo bão hòa. Mục tiêu là giảm lượng mỡ cơ thể xuống mức tối thiểu, thường là dưới 10%. Đây là giai đoạn giảm cân “lành mạnh”, tạo nền tảng cho “địa ngục” sắp tới.
Giai đoạn 2: Tuần quyết định – “Fight Week”
Đây là lúc mọi thứ trở nên điên rồ. Toàn bộ quá trình tập trung vào việc thao túng lượng nước và điện giải trong cơ thể. Các buổi tập trong tuần này thường rất nhẹ, chủ yếu để đổ mồ hôi và giữ cảm giác vận động, chứ không phải để xây dựng thể lực. Mọi năng lượng đều được dồn cho việc cắt cân.
“Địa ngục” mất nước: Vũ khí tối thượng hay con dao hai lưỡi?
Đây là phần cốt lõi của việc cắt cân thần tốc. Các võ sĩ sẽ sử dụng kết hợp nhiều phương pháp để rút kiệt nước ra khỏi cơ thể, một quá trình cực kỳ nguy hiểm nếu không có sự giám sát của các chuyên gia hàng đầu.
Thao túng Natri và Carbohydrate
Khoảng một tuần trước ngày cân, võ sĩ sẽ cắt gần như hoàn toàn muối (natri) và carb ra khỏi khẩu phần ăn. Natri và carb là hai chất giữ nước cực mạnh trong cơ thể. Việc loại bỏ chúng sẽ khiến cơ thể bắt đầu quá trình thải nước tự nhiên. Đồ ăn trong giai đoạn này cực kỳ nhạt nhẽo, thường chỉ là ức gà luộc và bông cải xanh hấp.
Kỹ thuật “Water Loading” kinh điển
Đây là một “mánh” tâm lý đánh lừa cơ thể.
- Đầu tuần (Chủ nhật đến thứ Ba): Võ sĩ sẽ uống một lượng nước khổng lồ, có thể lên tới 8-10 lít một ngày. Việc này báo hiệu cho cơ thể rằng “đang thừa nước” và kích hoạt cơ chế thải nước tối đa.
- Giữa tuần (thứ Tư, thứ Năm): Họ đột ngột cắt giảm lượng nước uống xuống rất thấp, có thể chỉ còn 500ml hoặc thậm chí là không uống giọt nào trong 24 giờ cuối. Tuy nhiên, cơ thể đã quen với đà “xả lũ” vẫn tiếp tục thải nước, dẫn đến tình trạng mất nước cấp tốc.
Xông hơi, tắm muối Epsom và những giờ phút sinh tử
24-48 giờ cuối cùng là tàn khốc nhất. Khi không thể thải nước qua đường tiểu tiện nữa, các võ sĩ sẽ dùng đến các biện pháp ép mồ hôi.
- Xông hơi (Sauna): Họ sẽ vào phòng xông hơi trong các phiên ngắn (15-20 phút), ra ngoài nghỉ rồi lại vào. Quá trình này rút nước qua mồ hôi cực nhanh nhưng cũng cực kỳ nguy hiểm, có thể dẫn đến sốc nhiệt.
- Tắm muối Epsom: Nằm trong bồn nước nóng pha muối Epsom cũng giúp kéo nước ra khỏi cơ thể qua da.
- Trang phục giữ nhiệt: Mặc nhiều lớp quần áo dày hoặc đồ bộ chuyên dụng khi tập nhẹ (đạp xe, đi bộ) để tối đa hóa việc đổ mồ hôi.
Kinh nghiệm cá nhân: Cảm giác khi cơ thể cạn kiệt
Cá nhân tôi chưa bao giờ cắt cân ở cấp độ chuyên nghiệp như vậy, nhưng đã từng thử ép 3-4kg cho một giải đấu nghiệp dư và cảm giác thật kinh khủng. Miệng khô như sa mạc, đầu óc quay cuồng, mọi suy nghĩ đều chậm lại. Bạn không còn nghĩ được gì khác ngoài nước. Nhìn các võ sĩ UFC cắt 10-15kg, tôi thực sự không thể tưởng tượng được họ đã phải chịu đựng những gì. Đó là một sự tra tấn về cả thể chất lẫn tinh thần.
Bước lên bàn cân: Khoảnh khắc của sự thật
Sau một tuần địa ngục, khoảnh khắc bước lên bàn cân là sự giải thoát. Nhưng nó cũng đi kèm với áp lực khổng lồ.
Cái nhìn trống rỗng và cơ thể hốc hác
Hình ảnh các võ sĩ như Khabib Nurmagomedov hay Cris Cyborg trên bàn cân luôn gây ám ảnh. Gò má hóp lại, mắt trũng sâu, da bọc xương. Họ đứng không vững, cần người dìu. Đây là cái giá phải trả để đạt được trọng lượng yêu cầu. Trông họ không giống những chiến binh, mà giống những bệnh nhân sắp chết.
Rủi ro khi lố cân (Missing Weight)
Nếu không đạt được trọng lượng quy định, mọi công sức sẽ đổ sông đổ bể. Võ sĩ sẽ bị phạt một phần trăm lớn tiền thưởng của trận đấu (thường là 20-30%), và tệ hơn là trận đấu có thể bị hủy. Điều này tạo ra một áp lực tâm lý cực lớn trong những giờ phút cuối cùng.
Rehydration – Quá trình “hồi sinh” sau 24 giờ
Ngay sau khi bước xuống khỏi bàn cân, quá trình tái cấp nước (rehydration) bắt đầu ngay lập tức. Họ sẽ uống dung dịch điện giải, nước dừa, và các chất lỏng giàu dinh dưỡng. Bữa ăn đầu tiên thường là những món dễ tiêu hóa nhưng giàu năng lượng. Trong vòng 24-36 giờ cho đến lúc thượng đài, họ có thể tăng lại 8-12kg, trở lại với trạng thái thể chất sung mãn nhất.
Những rủi ro chết người ẩn sau quá trình cắt cân
Quá trình này không phải trò đùa. Nó đã gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, thậm chí là tử vong trong cộng đồng võ thuật.
Suy thận, sốc nhiệt và tổn thương não
Mất nước nghiêm trọng gây áp lực khủng khiếp lên thận, có thể dẫn đến suy thận cấp. Sốc nhiệt trong phòng xông hơi là một rủi ro hiện hữu. Nghiêm trọng hơn, não bộ được bao bọc bởi một lớp dịch não tủy. Khi cơ thể mất nước, lớp dịch này mỏng đi, khiến não kém được bảo vệ hơn trước các chấn động.
Ảnh hưởng đến khả năng chịu đòn
Một võ sĩ bị mất nước quá nặng sẽ có “cằm yếu” hơn. Khả năng chịu đòn của họ giảm đi đáng kể, khiến họ dễ bị knock-out hơn. Đây là một nghịch lý: bạn cắt cân để khỏe hơn, nhưng lại khiến mình dễ bị tổn thương hơn. Trận đấu giữa TJ Dillashaw và Henry Cejudo là một ví dụ điển hình.
Quan điểm cá nhân: Liệu có đáng để đánh đổi?
Theo tôi, việc cắt cân cực đoan là một “con quỷ cần thiết” trong MMA hiện đại. Ai cũng làm, nên nếu bạn không làm, bạn sẽ gặp bất lợi. Tuy nhiên, ranh giới giữa lợi thế cạnh tranh và tự hủy hoại sức khỏe là quá mong manh. Tôi tin rằng các ủy ban thể thao cần có những quy định nghiêm ngặt hơn để bảo vệ võ sĩ khỏi chính bản thân họ.
Các giải pháp thay thế và tương lai của việc cắt cân
Trước những nguy hiểm ngày càng rõ ràng, nhiều tổ chức đã bắt đầu tìm kiếm giải pháp.
Hệ thống kiểm tra Hydration của ONE Championship
ONE Championship, tổ chức MMA lớn nhất châu Á, đã đi tiên phong với hệ thống kiểm tra độ ngậm nước của vận động viên. Võ sĩ không chỉ phải đạt trọng lượng quy định mà còn phải vượt qua bài kiểm tra nước tiểu để chứng minh họ không bị mất nước quá mức. Trọng lượng của họ cũng được theo dõi trong suốt fight week.
Thay đổi các hạng cân
Một số đề xuất bao gồm việc thêm nhiều hạng cân trung gian hơn, ví dụ như hạng 165 lbs (74.8kg) hay 175 lbs (79.4kg), để các võ sĩ không phải ép mình xuống quá sâu hoặc phải đôn lên một hạng cân quá lớn.
Liệu MMA có nên bỏ hẳn việc cắt cân?
Đây là một ý tưởng cực đoan nhưng đã được thảo luận. Thi đấu ở trọng lượng tự nhiên sẽ là cách an toàn nhất. Tuy nhiên, nó sẽ thay đổi hoàn toàn cục diện của môn thể thao và rất khó để thực thi một cách công bằng.
Kết luận
Cách các võ sĩ MMA cắt cân là một minh chứng cho sự hy sinh và kỷ luật thép của họ, nhưng cũng là một góc tối đầy rẫy nguy hiểm. Đó là một cuộc chiến cân não và cân sức với chính cơ thể mình, một canh bạc mà phần thưởng là lợi thế trên võ đài nhưng cái giá phải trả có thể là sức khỏe lâu dài. Dù công nghệ và y học thể thao ngày càng phát triển, việc ép cân vẫn sẽ là một phần không thể thiếu của MMA, nhưng hy vọng rằng trong tương lai, sự an toàn của võ sĩ sẽ được đặt lên hàng đầu, trên cả những lợi thế cạnh tranh mong manh trên bàn cân weigh-in.